Bəzən elə tədbirlər olur ki, onlar sadəcə proqramdan, məruzələrdən və çıxışlardan ibarət qalmır. Onlar bir dövrün düşüncəsini, bir xalqın mədəni yaddaşını, sənətə olan münasibətini özündə əks etdirən canlı mənəvi hadisəyə çevrilir.

Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında keçirilən “Müasir musiqi sənətinin problemləri” mövzusunda beynəlxalq elmi-praktiki konfrans da məhz belə tədbirlərdən biri idi. Üç gün ərzində yalnız musiqi haqqında danışılmırdı – burada musiqinin özü yaşayır, nəfəs alır, düşünür və gələcəyə doğru yol açırdı.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr olunan bu konfrans elm, sənət və yaradıcılığın qovuşduğu möhtəşəm bir mədəni platformaya çevrilmişdi. Akademiyanın konfrans zalında müxtəlif dillərdə səslənən elmi müzakirələr, auditoriyalarda davam edən yaradıcı fikir mübadilələri, gənc tədqiqatçıların həyəcanlı çıxışları, müəllimlərin və professorların dərin elmi yanaşmaları tədbirə xüsusi ruh bəxş edirdi. Burada hər kəs bir məqsəd naminə bir araya gəlmişdi – musiqinin dünənini anlamaq, bu gününü dəyərləndirmək və sabahını qurmaq.

Bakı Musiqi Akademiyasının divarları bu günlərdə sanki başqa bir ovqata bürünmüşdü. Üzeyir bəyin ruhunu yaşadan bu müqəddəs sənət məkanında musiqi yalnız notlardan ibarət deyildi. O, yaddaş idi, tarix idi, milli kimlik idi. Konfransın hər çıxışında, hər müzakirəsində Azərbaycanın zəngin musiqi irsinə sonsuz sevgi və ehtiram hiss olunurdu. Eyni zamanda bu tədbir göstərirdi ki, Azərbaycan musiqisi keçmişə bağlı qalmaqla kifayətlənmir, həm də müasir dünyanın çağırışlarına açıqdır.

Beynəlxalq konfransda BMA-nın “SABAH” qruplarında təhsil alan tələbələrlə bərabər, ADA Universiteti, Azərbaycan Milli Konservatoriyası, Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti, Naxçıvan Dövlət Universitetinin tələbələri də iştirak edirdilər. Azərbaycanla yanaşı Özbəkistan, Tacikistan, Türkiyə, İran, Almaniya, Rusiya və Amerika Birləşmiş Ştatlarından olan iştirakçılar müxtəlif mövzularda çıxış edərək musiqi sənətinə fərqli baxış bucaqları gətirirdilər. Müxtəlif dillərdə səslənən məruzələr əslində bir ortaq dili ifadə edirdi – musiqinin universal dilini. O dil ki, sərhəd tanımır, millət ayırmır, insanları bir araya gətirir.

Tədbirin ən təsirli məqamlarından biri gənclərin fəallığı idi. Auditoriyalarda çıxış edən tələbələrin gözlərində yalnız elmi maraq yox, həm də sənət sevgisi görünürdü. Onlar musiqiyə sadəcə nəzəri obyekt kimi yox, canlı bir həyat hadisəsi kimi yanaşırdılar. Müasir musiqidə süni intellektin rolu, rəqəmsal texnologiyaların sənətə təsiri, elektron musiqinin inkişafı, virtual musiqi platformaları haqqında səslənən fikirlər göstərirdi ki, yeni nəsil artıq musiqinin gələcəyini formalaşdırmağa hazırdır.

Xüsusilə süni intellekt və musiqi mövzularına həsr olunan çıxışlar böyük maraq doğururdu. “Süni intellekt musiqidə sadəcə alətdirmi, yoxsa yeni estetik düşüncə formasıdır” sualı ətrafında aparılan müzakirələr auditoriyada geniş fikir mübadiləsinə səbəb olmuşdu. Bir tərəfdə texnologiyanın sonsuz imkanlarına inananlar, digər tərəfdə isə insan ruhunun yaratdığı sənətin əvəzolunmaz olduğunu düşünənlər dayanırdı. Lakin bütün fərqli baxışların ortasında dəyişməyən bir həqiqət vardı: musiqi insanın daxili dünyasının ən incə ifadəsidir.

Konfransın diqqət çəkən istiqamətlərindən biri də milli musiqi irsinin qorunması və təbliği idi. Üzeyir Hacıbəylinin yaradıcılığı, Azərbaycan muğamı, caz musiqisi, xalq melodiyalarının müasir bəstəkar yaradıcılığında təzahürü haqqında səslənən çıxışlar milli musiqimizin nə qədər zəngin və çoxqatlı olduğunu bir daha nümayiş etdirirdi. Gənc tədqiqatçıların Azərbaycan musiqisini bu qədər sevgi və peşəkarlıqla təqdim etməsi xüsusilə qürurverici idi. Burada musiqi sadəcə sənət deyil, milli yaddaşın qoruyucusu kimi təqdim olunurdu.

BMA-nın 105 illik yubileyinə həsr olunan məruzələr isə tədbirə xüsusi emosional çalar qatırdı. Çünki bu, yalnız bir təhsil müəssisəsi deyil, Azərbaycan professional musiqisinin formalaşdığı böyük sənət ocağıdır. Bu divarlar arasında neçə-neçə görkəmli bəstəkar, musiqişünas, dirijor və ifaçı yetişib. Konfrans boyunca həmin böyük ənənənin davam etdiyi aydın hiss olunurdu.

Tədbirin ən gözəl tərəflərindən biri də elm və sənətin bir-birindən ayrılmaz şəkildə təqdim olunması idi. Burada quru nəzəriyyə yox idi. Hər məruzənin arxasında musiqiyə bağlı bir həyat, bir hiss, bir daxili aləm dayanırdı. Müzakirələr zamanı iştirakçıların gözlərindəki həyəcan, çıxış edənlərin sənətə olan sevgisi, auditoriyalarda yaranan yaradıcı atmosfer konfransı adi elmi tədbirdən daha böyük bir mənəvi hadisəyə çevirirdi.

Üç gün davam edən bu möhtəşəm tədbir bir həqiqəti bir daha sübut etdi: musiqi daim dəyişən dünyanın içində insan ruhunu qoruyan ən böyük mənəvi qüvvələrdən biridir. Texnologiyalar inkişaf edə bilər, zaman dəyişə bilər, yeni estetik düşüncələr yarana bilər, lakin musiqinin insan qəlbinə toxunan sehrli gücü dəyişməz qalır.

“Müasir musiqi sənətinin problemləri” konfransı sadəcə elmi toplantı deyildi. Bu tədbir musiqinin keçmişi ilə gələcəyinin görüş nöqtəsi, ənənə ilə yeniliyin harmoniyası, müxtəlif xalqların və mədəniyyətlərin sənət vasitəsilə bir araya gəldiyi böyük bir yaradıcılıq məkanı idi. Burada səslənən hər fikir, hər məruzə, hər müzakirə bir daha göstərdi ki, musiqi yalnız eşidilən səs deyil – o, düşüncədir, tarixdir, duyğudur, insanlığın ortaq mənəvi dilidir.

Mehparə Rzayeva  

sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Ü.Hacıbəyli adına BMA-nın dosenti